Jan van Scorel

1495-1562

Veranderingen in de kunst hangen nauw samen met veranderde inzichten betreffende het leven en de wereld.
Ontdekkingen op allerlei gebied; betere studie van sterrenkunde en de ontdekkingsreizen die daardoor mogelijk waren, de toenemende invloed van de in ±1430 uitgevonden boekdrukkunst, en de groeiende aandacht voor natuur en leven gaven in de Renaissance een geweldige stimulans aan het geestelijke klimaat. Daaraan werkte ook de strijd voor en tegen kerkhervorming mee. Onder grote inspiratie van Erasmus bloeide humanistische opvattingen in de Renaissance. Jan van Scorel was een van de schilders die deze moderne renaissance gedachte navolgde. Hij was, zoals gebruikelijk in die tijd, een zeer veelzijdig figuur. Hij was niet alleen schilder /tekenaar en kanunnik, hij restaureerde ook altaarstukken, was een uitstekende boogschutter maar ook musicus en dichter. Hij bestudeerde waterbouwkunde, maakte plannen voor de drooglegging van de Zijpe en ontwierp een baggermachine en zinkstukken van wilgentenen en stenen. Tijdens zijn reis naar Palestina en Rome ontmoette hij vele schilders en beeldhouwers en raakte geïnspireerd door hun nieuwe opvattingen. Hij werd onder Adrianus VI, de enige Nederlandse paus, beheerder van de kunstschatten in het Vaticaan.
Jan van Scorel was een eigentijdse persoon. Het was geen moeilijke beslissing om moderne elementen in een beeld van hem te verwerken. Wij kijken vanuit het heden, met onze mogelijkheden en kennis naar een historisch figuur die in zijn tijd ook modern was. Om aan de kijker een indicatie te geven met welk persoon we hier van doen hebben, zijn haarstijl en de sfeer van kleding uit het begin van de 16de eeuw een goed handvat. Ook de klassieke houding van het beeld en het penseel met palet, wat overgenomen is van het bekende schilderij wat Jan van Scorel in 1531 schilderde van een twaalf jarige jongen (te zien in museum Boymans van Beuningen in Rotterdam) verwijzen naar de schilder. In dit eerste beeld van deze stijl, zijn de eigentijdse gebruikte materialen en voorwerpen meer gekozen op de vorm die past in houding, kleding en lichaam en relateren in mindere mate aan het leven en werk van de kunstenaar.

Werken van Jan van Scorel zijn te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam, het Centraal museum in Utrecht, het Frans hals museum in Haarlem, museum Boymans van Beuningen in Rotterdamen de grote kerk in Breda.